Βαγγέλης και Αγγέλα Παπάζογλου : Από την Κρήτη στη Κοκκινιά
Την Κυριακή 11 Οκτωβρίου και ώρα 13:00-15:00 ο Λάμπρος Λιάβας και το «Αλάτι της Γης» μνημονεύουν και τιμούν τον κορυφαίο συνθέτη της σμυρναίικης σχολής του ρεμπέτικου Βαγγέλη Παπάζογλου και τη σύντροφό του Αγγέλα Παπάζογλου. Μέσα από τις ευλαβικές καταγραφές του γιού τους, του Γιώργη Παπάζογλου (στα τρία βιβλία της σειράς «Τα χαΐρια μας εδώ»), παρακολουθούμε την πορεία τους από τη Σμύρνη στην Κοκκινιά και κοινωνούμε το ύφος, το ήθος και την κληρονομιά τους.
Οι αφηγήσεις και τα κοσμαγάπητα τραγούδια τους («Κάτω στα λεμονάδικα», «Βάλε με στη αγκαλιά σου», «Το προσφυγάκι» κ.ά.) αποτυπώνουν με ευαισθησία, λεπτότητα και χιούμορ την κοινωνική ζωή των προσφύγων και των ρεμπετών του Μεσοπολέμου, ενώ δίνουν ιδιαίτερο λόγο και στη γυναίκα που μέσα απ’ αυτά εκφράζεται τολμηρά σε πρώτο πρόσωπο. Διακρίνονται για τις εμπνευσμένες μελωδίες, την αίσθηση του ρυθμού, την πρωτοτυπία και την απλότητά τους, που γεφυρώνουν το ρεμπέτικο με το δημοτικό μικρασιάτικο τραγούδι, την «κληρονομιά της Σμύρνης».
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Παπάζογλου έλεγε ότι «όποιος τραγουδά τον καημό του κόσμου αυτός είναι ρεμπέτης, όποιος λέει μόνο το δικό του το ντέρτι δεν μπορεί να θεωρείται ρεμπέτης, είναι απλά …λαϊκός!». Ο ίδιος υποστήριξε τις επιλογές του, αρνούμενος να συμβιβαστεί με τη μεταξική λογοκρισία και παραμένοντας ασυμβίβαστος ώς τον θάνατό του από φυματίωση μέσα στην Κατοχή.
Στην εκπομπή συμμετέχουν οι μουσικοί: Κυριάκος Γκουβέντας (βιολί-μουσική επιμέλεια), Γιάννης Νιάρχος (τραγούδι-κιθάρα), Ιφιγένεια Ιωάννου (τραγούδι-κανονάκι-ζίλια), Μάριος Παπαδέας (τραγούδι-σαντούρι) και Θεοδώρα Αθανασίου (τραγούδι-πολίτικο λαούτο). Χορεύουν οι: Γρηγόρης, Κώστας και Πάνος Πιπίνης.
Η εκπομπή είναι αφιερωμένη στον Γιώργη Παπάζογλου που έταξε ως έργο ζωής τη διάσωση και διάδοση της πολύτιμης παρακαταθήκης των γονιών του, κορυφαίο σημείο αναφοράς για τον πολιτισμό των προσφύγων που μεταλαμπαδεύτηκε στην παράδοση του ρεμπέτικου. Για να γίνουμε, όπως λέει, «εμπόδιο στη λησμονιά, θυμόμαστε, ψάχνουμε, γράφουμε, τραγουδάμε και γινόμαστε στάρι για τα περιστέρια!»
Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας
Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης
Διεύθυνση φωτογραφίας: Σταμάτης Γιαννούλης
Εκτέλεση παραγωγής: FOSS
Μάριος Παπαδέας
Ο Μάριος Παπαδέας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1974. Σε ηλικία 4 ετών ξεκίνησε μαθήματα πιάνου και θεωρίας της μουσικής στο Εθνικό Ωδείο. Παράλληλα, συμμετείχε σε συναυλίες, τραγουδώντας μαζί με τον αδελφό του, Δημήτρη, στο παιδικό μουσικό σύνολο του πατέρα τους, Νίκου Παπαδέα, με την επωνυμία Απολλώνιοι και Unipop, όπου συμμετείχαν οι καλλιτέχνες Μαρίζα Κωχ, Δόμνα Σαμίου , Ευγένιος Σπαθάρης, κ.ά.. Στην ηλικία των 7 ετών μελετά το σαντούρι κοντά στον Τάσο Διακογιώργη. Το ίδιο έτος, και για πέντε συνεχόμενα έτη, συμμετέχει στο μουσικοθεατρικό θίασο Παιδικό Πολυθέαμα, ως μουσικός και ηθοποιός. Συνεχίζει τις μουσικές σπουδές του με μαθήματα drums κοντά στον Σπύρο Κασφίκη, και εν συνεχεία κλασσικών κρουστών και θεωρητικών στο Ωδείο Αθηνών με τον κ. Κοραζίνο. Γράφει τα πρώτα τραγούδια του στην ηλικία των 14 χρόνων, ασχολείται με τον πρωταθλητισμό και αναδεικνύεται πρωταθλητής Ελλάδος στην κατηγορία νέων στην ιστιοσανίδα. Από τα 20 χρόνια του δίνει παραστάσεις ως τροβαδούρος, παίζοντας παραδοσιακή μουσική στο «δρόμο» στα ελληνικά νησιά, στην Αθήνα και στο εξωτερικό. Συνθέτει μουσική για θεατρικά έργα (Αριστοφάνη, Ευρυπίδη, Διονυσίου Σολωμού, Μάνου Βενιέρη, Robin Sort), οργανώνει παραδοσιακές ορχήστρες και πραγματοποιεί σειρές συναυλιών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Δίδαξε σαντούρι στα Τ.Ε.Ι. Άρτας, στο Μουσικό Σχολείο Αλίμου, στο παράρτημα Αμαρουσία του Ελληνικού Ωδείου και στο Δημοτικό Ωδείο Πάτρας. Έχει συνεργαστεί με πολυάριθμους καλλιτέχνες, ξένους: Bob Brozman, Mohammad Esmaeli, Madjid Kiani, Gerardo Nunez, Yangqin Zhao, και έλληνες: Ηλίας Ανδριόπουλος, Αλέκος Αραπάκης, Γλυκερία, Νίκος Δημητράτος, Γιώργος Κατσαρός, Λουκιανός Κελαηδόνης και Άννα Βαγενά (στο θεατρικό «Αγγέλα Παπάζογλου», Γιώργος Κόρος, Δημήτρης Παπαδημητρίου, Τερψιχόρη Παπαστεφάνου, Ζωρζ Πιλαλή, Δόμνα Σαμίου, Νίκος Σαραγούδας, Ευγένειος Σπαθάρης κ.α. Επίσης έχει πολυάριθμες εμφανίσεις στην τηλεόραση από το 1979 εώς σήμερα (Ο κόσμος της μουσικής , Συν και Πλην ,Στην υγειά μας ,Έχει γούστο κ.α.) καθώς και στο ραδιόφωνο. Τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργήσει την Santouristas Band μια πολυάριθμη ορχήστρα με την οποία λαμβάνει μέρος σε συναυλίες και λοιπές εκδηλώσεις παίζοντας παραδοσιακό ρεπερτόριο από όλη την Ελλάδα αλλά και τις δικές του συνθέσεις. Συμμετοχές σε φεστιβάλ 2001 φεστιβάλ στον απόδημο ελληνισμό (Μελβούρνη) 2002 Ηρώδειο με τον Δημήτρη Παπαδημητρίου , Ελευθερία Αρβανιτάκη 2002 φεστιβάλ στη Ρουμανία με Λ. Κελαηδόνη 2002 cite de la mousique (Paris) 2003 WOMAD FESTIVAL (Αδελαϊδα) 2003 International santour festival (Iran) 2003 Παγκόσμιο συνέδριο σαντουριού (Ελβετία) 2003 Κονσέρτα (Τσεχία , Ουγγαρία , Σλοβακία) 2004 φεστιβάλ κρουστών (θέατρο Πέτρας) 2004 φεστιβάλ Σύμης 2005 Hondura y delirio Granada φεστιβάλ ρεμπέτικο και flamenco Andaluz 2006 Μέγαρο μουσικής Φεστιβάλ κρουστών 2007 φεστιβάλ φολεγάνδρου 2008 Οργανωτής της 1ης Πανελλήνιας Συνάντησης Σαντουριών στην Αγία Παρασκευή Προσωπικές συνθέσεις σε θεατρικά έργα: ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ: Βάτραχοι , Όρνιθες , Ειρήνη , Πλούτος , Νεφέλες ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ: Ελένη ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ: Ελεύθεροι Πολιορκημένοι ΜΑΝΟΣ ΒΕΝΙΕΡΗΣ: Παλιατζούρες ROBIN SORT: Κόκκινα Παπούτσια Δισκογραφία: Που να βρω γυναίκα να σου μοιάζει(2008) LEGEND ένα αμάν κι ένα σαντούρι (2004) MUSIC CORNER Της αγάπης τα καμώματα (2001) LEGEND Μπαμ (Ν. Παπαδέας, 1981) COLUMBIA Ο φεγγαροβιόλης στη γη (Ν. Παπαδέας, 1978)
Ιφιγένεια Ιωάννου
Η Ιφιγένεια Ιωάννου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1981. Σε ηλικία 10 ετών ξεκίνησε τις σπουδές της στην κλασσική κιθάρα, ενώ παράλληλα παρακολούθησε θεωρητικά μαθήματα μουσικής. Αποφοίτησε από το Πειραματικό Μουσικό Γυμνάσιο & Λύκειο Παλλήνης και συνέχισε τις μουσικές σπουδές της, αποκτώντας Πτυχίο Ειδικού Αρμονίας (2002) και Πτυχίο Κιθάρας (2003). Το 2005 πήρε το Δίπλωμα της Κιθάρας με Α’ βραβείο και Πτυχίο Αντίστιξης, καθώς και Πτυχίο Φούγκας το 2007. Από το 2003 μέχρι το 2008 παρέδιδε, παράλληλα με τις σπουδές της, μαθήματα κιθάρας σε Ωδεία και σχολεία της Αθήνας. Το 2008 ξεκίνησε τις σπουδές της στο Τμήμα Λαϊκής & Παραδοσιακής Μουσικής του ΤΕΙ Ηπείρου (Άρτα) με βασικό όργανο το Κανονάκι. Στα πλαίσια των πανεπιστημιακών της σπουδών πραγματοποίησε εξάμηνη πρακτική άσκηση στο Τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας (Θεσσαλονίκη) και εκπόνησε διπλωματική εργασία με θέμα: «Ρίτα Αμπατζή, υφολογική ανάλυση του ρεπερτορίου της», με Επιβλ. Καθηγητή τον Γ. Κοκκώνη. Σήμερα, παραδίδει μαθήματα στο Κανονάκι στο Ωδείο Φόρμιγξ (Αθήνα), ενώ συνεχίζει τις σπουδές της παρακολουθώντας το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ειδίκευσης με τίτλο «Φωνητική & Ενόργανη Μουσική» του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Από το 2008 μέχρι το 2013 συμμετείχε σε διάφορα καλλιτεχνικά σχήματα. Έλαβε μέρος σε σειρά εμφανίσεων με τον Απόστολο Τσαρδάκα (2011-2013), τον Μανώλη Λυδάκη (2012) και τον Δημήτρη Μυστακίδη (2012-2013) με το σχήμα «Ρεμπέτικα με Κιθάρες». Παράλληλα ξεκίνησε τις εμφανίσεις στην «Πριγκηπέσσα», μουσική σκηνή της Θεσσαλονίκης, έως τον Μάιο του 2016, ως μέλος (φωνή & κανονάκι) του βασικού σχήματος. Από τις αρχές του 2016 συμμετέχει στο σχήμα «Εσπεράντο, Ρεμπέτικα με Κιθάρες» με τους Δ. Μυστακίδη, Δ. Παππά και Γ. Τσαλαμπούνη, πραγματοποιώντας σειρά εμφανίσεων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Επίσης συνεργάζεται με τους Μπάμπη Τσέρτο, Κυριάκο Γκουβέντα, Δημήτρη Λάππα, ενώ εμφανίζεται συστηματικά στη μουσική σκηνή «Poems & Crimes» με τους Νίκο Τατασόπουλο, Δημήτρη Μηταράκη και Βασίλη Σκούτα.
Κυριάκος Γκουβέντας
Ο Κυριάκος Γκουβέντας γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1966 όπου και ξεκίνησε τις μουσικές του σπουδές σε ηλικία δώδεκα ετών. Ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο βιολί και τα θεωρητικά το 1991 (Ωδείο Βορείου Ελλάδος), ενώ παράλληλα απέκτησε το L.R.M.S. της Royal Academy of Music του Λονδίνου. Από το 1989 και εξής έχει διδάξει και έχει παραδώσει σεμινάρια σε πολλά Ωδεία και μουσικούς φορείς. Τα τελευταία δύο χρόνια ήταν στο διδακτικό προσωπικό του Τμήματος Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής της Άρτας (Τ.Ε.Ι. Ηπείρου). Από το 2005 διδάσκει παραδοσιακό βιολί και συντονίζει μουσικό σύνολο στο Τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Η συνεχής ωρίμανσή του, όσον αφορά στο περιεχόμενο της ύλης αλλά και στο σύστημα της διδασκαλίας της, αποτέλεσε τον κύριο λόγο για τον οποίο του ζητήθηκε από το London University, και πιο συγκεκριμένα από την σχολή S.O.A.S. (Σχολή Ασιατικών και Αφρικανικών Μουσικών Σπουδών), να διδάξει εκεί σε σεμινάριο και εργαστήριο. Ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση και παράλληλα έλαβε μέρος στη συναυλία ‘Genius of the Violin’, μαζί με βιολιστές απ’ όλο τον κόσμο, ως ιδανικός εκπρόσωπος της εκφραστικής ιδιοτυπίας και ιδιωματικής παράδοσης του βιολιού στη χώρα μας. Δίδαξε επίσης στο φεστιβάλ βιολιού του Ile de France, στο Παρίσι, όπου συμμετείχε ως εκτελεστής. Με τη συστηματική διδακτική και εκτελεστική κατάθεσή του, του δίνεται διαρκώς η ευκαιρία να διατυπώσει τη μουσική του άποψη σε μεγάλα αλλά και μικρά ορχηστρικά σύνολα. Σπουδαστές τον πλησιάζουν με στόχο την διαμόρφωση του εκτελεστικού τους ύφους, την εξέλιξή τους και την τεχνική τους κατάρτιση στο παραδοσιακό βιολί.
Ο Κυριάκος Γκουβέντας συνεργάστηκε κατά καιρούς με όλους τους ευαίσθητους δέκτες, παράγοντες και λειτουργούς της ελληνικής λαϊκής, δημοτικής και παραδοσιακής μουσικής, πραγματοποιώντας πλήθος συναυλιών, παρουσιάσεων και εκπομπών σε όλο τον κόσμο για περισσότερα από 20 χρόνια, ενώ η δισκογραφική του δραστηριότητα ξεπερνά τους 150 δίσκους μακράς διαρκείας. Έχει συνεργαστεί με ορχήστρες μουσικής δωματίου και συμφωνικές ορχήστρες ως εκτελεστής και σολίστ (Μουσικό Σύνολο «Μάνος Χατζιδάκις», Καμεράτα, Ορχήστρα της Ε.Ρ.Τ., Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης κ.ά.), με μουσικά σύνολα παραδοσιακής μουσικής (Ορχήστρα Αρχείου Ελληνικής Μουσικής, Ορχήστρα Χρόνη Αηδονίδη, Ορχήστρα ∆όμνας Σαμίου κ.ά.), με πλήθος τραγουδοποιών και συνθετών (Μίκη Θεοδωράκη, Γιάννη Μαρκόπουλο, Σταμάτη Σπανουδάκη, Χρήστο Νικολόπουλο, Νίκο Κηπουργό, Διονύση Σαββόπουλο, Σωκράτη Μάλαμα, Μαρία Θωΐδου, Νίκο Γεωργάκη, Νίκο Παπάζογλου, Παντελή Θαλασσινό, Βαγγέλη Καζούλη, Μανώλη Φάμελο, Βασίλη Παπακωνσταντίνου, Θανάση Παπακωνσταντίνου, Πέτρο ∆ουρδουμπάκη, Λουδοβίκο των Ανωγείων, Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, Νίκο Πορτοκάλογλου, Νίκο Ξυδάκη κ.ά.) και με κορυφαίους τραγουδιστές και μουσικούς, που αντιπροσωπεύουν τα ιδιαίτερα μουσικά χρώματα απ’ όλα τα διαμερίσματα της Ελλάδας. Τέλος, έχει επιμεληθεί πολλές από τις δισκογραφικές και έντυπες εκδόσεις του Αρχείου Ελληνικής Μουσικής, ενώ είναι μόνιμο μέλος του πολυσυζητημένου μουσικού συνόλου Primavera in Salonicο με τη Σαβίνα Γιαννάτου, καθώς και της Εστουδιαντίνας Νέας Ιωνίας, της οποίας είναι ιδρυτικό μέλος.