ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΕΡΤ-3, ΚΥΡΙΑΚΗ 4 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2022, ώρα 11:00-13:00

Μουσικό οδοιπορικό στη Σκύρο

Η εκπομπή «Το Αλάτι της Γης» και ο Λάμπρος Λιάβας την Κυριακή 4 Δεκεμβρίου 2022, ώρα 11.00-13.00, μας ταξιδεύουν στη Σκύρο για μια γνωριμία με την πλούσια και πολύπλευρη μουσική και χορευτική παράδοση του νησιού.

Η Σκύρος, σε κομβική θέση στο κέντρο του Αιγαίου, στο σταυροδρόμι Ανατολής και Δύσης, συνδέεται με τα δίκτυα επικοινωνίας με την Πόλη και την Προποντίδα, με τα μικρασιατικά παράλια, αλλά και με τη γειτονική της Εύβοια, συνδυάζοντας στοιχεία που διαμόρφωσαν την ιδιαίτερη πολιτισμική της ταυτότητα.

Στην εκπομπή συμμετέχουμε σ’ ένα παραδοσιακό σκυριανό γλέντι, με μια δυναμική παρέα από τραγουδιστές, μουσικούς και χορευτές που εκπροσωπούν την παλιά καθώς και τη νεότερη γενιά.

Οι πιο ηλικιωμένοι ανοίγουν το γλέντι με τους πολύ χαρακτηριστικούς σκυριανούς «χαβάδες», αργά μελισματικά τραγούδια του τραπεζιού, χωρίς μουσικά όργανα. Με έντονες επιρροές από το βυζαντινό μέλος, οι χαβάδες ααπιτούν μεγάλη φωνητική δεξιοτεχνία. Τραγουδούν οι: Καλή Τουμπάκη, Μαρία Λάμπρου, Σταμάτης Φτούλης και Μαρία Μαυρίκου.

Οι χοροί ξεκινούν με τον «καλέ», τον επίσημο χορό της Σκύρου με το χαρακτηριστικό σταυρωτό κράτημα των χεριών, και συνεχίζονται με τις διάφορες μελωδίες των συρτών και τις τοπικές εκδοχές του μπάλου.  Χορεύουν μέλη του Λαογραφικού Συλλόγου Σκύρου «Η Ανεμόεσσα», και ο πρόεδρος και δάσκαλος του χορού Γιώργος Γεωργούδης σχολιάζει τις ιδιαιτερότητες του χορευτικού ρεπερτορίου.

Στο βιολί και στο τραγούδι συμμετέχει ο Νίκος Σκαφίδας, που είναι και ο ξεναγός μας στη μουσική παράδοση του νησιού. Ανήκει στη νεότερη γενιά και αποφάσισε συνειδητά να εγκατασταθεί στο νησί του συνεχίζοντας την αλυσίδα των παλιών οργανοπαικτών που κινδύνευσε να διακοπεί. Μαζί του παίζουν ο Φίλιππος Αντωνίου (λαούτο) και ο Νικόλας Αγγελόπουλος (λαούτο και λάφτα), καθώς και οι νεότεροι μαθητές στα όργανα Λευτέρης Καραμπίνης (βιολί), Μαρία Μικέ (σαντούρι) και Γιάννης Μανωλάκης (λαούτο).

Παράλληλα, μια ομάδα από νέους (Γιάννης Ελευθεριάδης, Μυρσίνη Μανδηλαρά, Αμέρισσα Μαυρίκου, Ανέστης Μπαλωτής και Σταμάτης Παυλής) παραλαμβάνει τη σκυτάλη από τους παλαιότερους, τραγουδώντας τους αγαπημένους σκυριανούς «χαβάδες» και επιβεβαιώνοντας τη συνέχεια στη μουσική παράδοση του νησιού.

Τέλος, ο οικοδεσπότης μας Δήμαρχος της Σκύρου Νίκος Μαυρίκος αναφέρεται στον πολύ ξεχωριστό εορτασμό της σκυριανής Αποκριάς, με το λαϊκό έθιμο του Γέρου και της Κορέλλας και η παρέα μας τραγουδά τα αντίστοιχα τελετουργικά τραγούδια.

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS

ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΕΡΤ-3, ΣΑΒΒΑΤΟ 19 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2022, ώρα 11:00-13:00

Οδοιπορικό στις Σέρρες

Μέρος Β΄

Σαρακατσάνοι και Βλάχοι

Η εκπομπή «Το Αλάτι της Γης» και ο Λάμπρος Λιάβας, με πρόσκληση από τον αντιπεριφερειάρχη Σερρών κ. Παναγιώτη Σπυρόπουλο ταξίδεψαν στις Σέρρες, για μια γνωριμία με την πλούσια και πολύμορφη μουσική και χορευτική παράδοση.

Το Σάββατο 19 Νοεμβρίου 2022, ώρα 11.00-13.00, θα μεταδοθεί το δεύτερο μέρος του μουσικού οδοιπορικού αφιερωμένο στην παράδοση των Σαρακατσαναίων και των Βλάχων της περιοχής.

Α΄ Σαρακατσάνοι:

Συμμετέχουν οι μουσικοί: Κώστας Ζαραλής: κλαρίνο, Κώστας Κίκιλης: βιολί, Γιώργος Ματθαίου: λαούτο, Αντρέας Ζαραλής: ντέφι.

Τραγουδούν οι: Βασίλης Σερμπέζης, Σταύρος Μπόνιας, Κατερίνα Μπόνια.

Χορεύουν μέλη από τον Σύλλογο Σαρακατσαναίων Ν. Σερρών “Ο Κατσαντώνης” (επιμέλεια: Παναγιώτης Γούλας).

Μουσική επιμέλεια: Βασίλης Σερμπέζης.

Ομιλητές:   Δημήτρης Γατσέλος, Παναγιώτης Γούλας και Βασίλης Τσαούσης.

Β΄ Βλάχοι:

Συμμετέχουν οι μουσικοί: Δημήτρης Κοκκώνης: τραγούδι, Νίκος Ζάρκος: κλαρίνο, Χάρης Τσιτουρίδης: βιολί, Γιάννης Πούλιος: λαούτο, Βασίλης Αυγητίδης: ντέφι.

Χορεύουν και τραγουδούν μέλη από τον Σύλλογο Βλάχων Ν. Σερρών “Ο Γεωργάκης Ολύμπιος” (επιμέλεια: Στέργιος Βάκουλης).

Ομιλητές: Γιώργος Δ. Ταράσης και Δήμος Βέρρος.

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS

ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΕΡΤ-3, ΣΑΒΒΑΤΟ 12 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2022, ώρα 11:00-13:00

Αφιέρωμα στον Δημήτρη Γκόγκο – Μπαγιαντέρα

Η εκπομπή «Το Αλάτι της Γης» και ο Λάμπρος Λιάβας το Σάββατο 12 Νοεμβρίου 2022, ώρα 11.00-13.00, μας προσκαλούν σ΄ ένα αφιέρωμα στη ζωή και το έργο του συνθέτη του Ρεμπέτικου Δημήτρη Γκόγκου – Μπαγιαντέρα.

Σε μια συνομιλία με τον δεξιοτέχνη του μπουζουκιού και ερευνητή του Ρεμπέτικου Ανέστη Μπαρμπάτση παρουσιάζεται το κλίμα στον Πειραιά της εποχής του Μεσοπολέμου και σχολιάζονται τα ιδιαίτερα μουσικά και ποιητικά χαρακτηριστικά της τέχνης του Μπαγιαντέρα, καθώς και η θέση του ανάμεσα στους ρεμπέτες της πειραιώτικης σχολής. Ακούγονται τα κοσμαγάπητα τραγούδια του, ενώ παράλληλα ανακαλύπτουμε και κάποιες λιγότερο γνωστές συνθέσεις του, που αποτελούν εξαιρετικά δείγματα του Πειραιώτικου Ρεμπέτικου.

Συμμετέχουν οι μουσικοί: Ανέστης Μπαρμπάτσης: μπουζούκι-μπαγλαμάς-τραγούδι, Φώτης Βεργόπουλος: μπουζούκι-μπαγλαμάς-τραγούδι, Άρης Σπηλιωτόπουλος: μπουζούκι-μπαγλαμάς-τραγούδι, Αργύρης Νικολάου: κιθάρα-τραγούδι, Θεοδώρα Αθανασίου: κιθάρα-τραγούδι, Χαρούλα Τσαλπαρά: τραγούδι-μπαγλαμάς, Αλέξανδρος Κεντρής: μπουζούκι και Βιβή Αποστολάτου: τραγούδι.

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS

ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΕΡΤ-3, ΣΑΒΒΑΤΟ 5 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2022, ώρα 11:00-13:00

Μουσικό οδοιπορικό στις Σέρρες

Μέρος Α΄

Βισαλτία και Δαρνακοχώρια

Η εκπομπή «Το Αλάτι της Γης» και ο Λάμπρος Λιάβας, με πρόσκληση από τον αντιπεριφερειάρχη Σερρών κ. Παναγιώτη Σπυρόπουλο ταξίδεψαν στις Σέρρες, για μια γνωριμία με την πλούσια και πολύμορφη μουσική και χορευτική παράδοση.  Το Σάββατο 5 Νοεμβρίου 2022, ώρα 11.00-13.00, θα μεταδοθεί το πρώτο μέρος του μουσικού οδοιπορικού αφιερωμένο στην περιοχή της Βισαλτίας και στα Δαρνακοχώρια.

Α’ ΒΙΣΑΛΤΙΑ:

Συμμετέχουν οι μουσικοί: Νίκος Ζάρκος: κλαρίνο, Σπύρος Κούκος: βιολί, Παναγιώτης Ζαρίμπας: ούτι, Τάσος Φουρλάκης: λαούτο, Βασίλης Μάγειρας: τουμπελέκι, Αριστείδης Δράμαλης & Βασίλης Καρακώστας: ζουρνάς, Σάκης Νούρης: νταούλι.

Τραγουδούν οι: Αστέριος Γούναρης, Κωνσταντίνος Τσαλαπάτης, Νάσος Κουντουράς, Άρης Κουντουράς, Χαράλαμπος Καράπαλης, Μίμης Καταρτζής, Κωνσταντίνος Καραγιώρας, Πέτρος Μανούγκας, Απόστολος Χατζηστραβός.

Χορευτές από τη Νιγρίτα και την Τερπνή (επιμέλεια: Στέλλα Μπίμπη) και από τον Πολιτιστικό Σύλλογο «Αγ. Ιωάννης» Φλαμπούρου (επιμέλεια: Ηλίας Χριστοδούλου).

Ομιλητές: Δημήτρης Δάπης και Νίκος Πασχαλούδης.

Β΄ΔΑΡΝΑΚΟΧΩΡΙΑ:

Συμμετέχουν οι μουσικοί: Ανδρέας Χατζηανδρέας: κλαρίνο, Αθανάσιος Χατζηανδρέας: βιολί, Στέλιος Τσαϊρίδης: λαούτο-ούτι, Δημήτρης Τζένος: ακορντεόν, Νίκος Καραμανλής: τουμπελέκι-νταούλι, Γιάννης Μάλαμας & Χρήστος Μάλαμας: ζουρνάς, Ηλίας Δημάνος: νταούλι.

Τραγουδούν οι: Αλέκος Κωτσούλας, Παναγιώτα Μάλαμα, Χρυσούλα Αρναούτογλου.

Χορεύουν και τραγουδούν μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου Αγ. Πνεύματος και χορευτές από τα Δαρνακοχώρια (επιμέλεια: Στέργιος Βάκουλης).

Ομιλητές: Απόστολος Μελισσάς και Στέργιος Βάκουλης.

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS

ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΕΡΤ-3, ΚΥΡΙΑΚΗ 5 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2023, ώρα 11:00-13:00

Οδηγοί μας οι αδερφοί Λευτέρης και Παντελής Γκιώκας, με την κομπανία και τους μουσικούς τους συνεργάτες. Με καταγωγή από την Πέπελη, αναφέρονται στα τραγούδια, τους χορούς, τα μουσικά όργανα και τους λαϊκούς οργανοπαίκτες στα χωριά της Δερόπολης, καθώς και στον αγώνα των Βορειοηπειρωτών να διατηρήσουν την ταυτότητα και τις παραδόσεις τους. Εγκατεστημένοι από το 1990 στα Γιάννενα, αποτελούν μουσικούς πρεσβευτές του πολύ ξεχωριστού ιδιώματος της Δερόπολης και του Πωγωνίου στην Ελλάδα και στους Ηπειρώτες της Διασποράς.

Γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στη νεότερη γενιά που έρχεται να παραλάβει τη σκυτάλη, καθώς στην εκπομπή συμμετέχουν ο γιός του Λευτέρη Γκιώκα, ο Αντώνης (δεξιοτέχνης στο κλαρίνο, απόφοιτος του Μουσικού Σχολείου Ιωαννίνων), η νεαρή τραγουδίστρια Παναγιώτα Τζάτζου και πολλοί νέοι χορευτές.

Η εκπομπή, όπως κάθε γλέντι στην Ήπειρο, αρχίζει με το μοιρολόι, φόρο τιμής γι’ αυτούς λείπουν από το τραπέζι, που «έφυγαν» στον άλλο κόσμο ή βρίσκονται στην ξενιτιά. Ακολουθούν οι αντιπροσωπευτικοί τοπικοί χοροί, όπως οι «Κλέφτες της Δερόπολης», ο Νυφιάτικος, το Μπεράτι, η Μονή Γκάιντα, τα Πωγωνίσια, αλλά και αγαπημένοι χοροί και τραγούδια από το πανηπειρωτικό ρεπερτόριο. Επίσης ακούγονται χαρακτηριστικά δείγματα από τα ηπειρώτικα πολυφωνικά τραγούδια με το Πολυφωνικό Συγκρότημα «Ισοκράτισσες» από την Πολύτσανη Πωγωνίου. Για να καταλήξουμε στη «Δεροπολίτισσα», τον «εθνικό ύμνο» της περιοχής, που αναφέρεται στις εξεγέρσεις των κατοίκων την εποχή της Τουρκοκρατίας και στον αγώνα τους ενάντια στις προσπάθειες εξισλαμισμού!

Συμμετέχουν οι μουσικοί:

Λευτέρης Γκιώκας & Αντώνης Γκιώκας (κλαρίνο)

Παντελής Γκιώκας (βιολί-τραγούδι)

Νίκος Χαλκιάς (λαούτο)

Νίκος Κοντός (ντέφι)

Γιάννης Παππάς και Παναγιώτα Τζάτζου (τραγούδι)

«Ισοκράτισσες» (Άννα Κάτση, Μαρία Γκίκα, Άρτεμις Ίσου, Σοφία Ίσου, Ηλέκτρα Ξέρρα).

Χορεύουν μέλη του Χορευτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Δερόπολης (επιμέλεια: Κωνσταντίνος Δούλης) και μέλη της Αδελφότητας Αετόπετρας Δωδώνης (επιμέλεια: Νίκος Ζέκης).

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS

ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΤΗΣ ΓΗΣ ΕΡΤ-3

ΚΥΡΙΑΚΗ 29 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2023, ώρα 11:00 – 13:00

Την Κυριακή 29 Ιανουαρίου 2023 και ώρα 11.00-13.00, «Το Αλάτι της Γης» και ο Λάμπρος Λιάβας μας προσκαλούν σ’ ένα γοητευτικό μουσικό ταξίδι στο «Φιόρο του Λεβάντε», για μια γνωριμία με την τόσο ξεχωριστή ζακυνθινή και επτανησιακή μουσική παράδοση. Κύριοι προσκεκλημένοι οι «Τραγουδιστάδες τση Ζάκυνθος». Όπως λένε οι ίδιοι: «Γεννηθήκαμε σε έναν τόπο, με μεγάλη ιστορία και παράδοση. Από μικρά παιδιά μάθαμε να ακούμε μουσική, να διαβάζουμε ποίηση, να παίζουμε λαϊκό θέατρο, να τραγουδάμε, να τηρούμε τα ήθη και τα έθιμά μας. Αυτό μας συντροφεύει, αυτό μεταλαμπαδεύουμε στα παιδιά μας, αυτή είναι η κληρονομιά μας!»

Στην εκπομπή συμμετέχουν και φίλοι και συνεργάτες των «Τραγουδιστάδων»: ο συνθέτης και μαέστρος Ιάκωβος Κονιτόπουλος και ο μαέστρος της Λυρικής Σκηνής Στάθης Σούλης. Μαζί τους συζητάμε για την ιστορία και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της πλούσιας και πολύμορφης ζακυνθινής και επτανησιακής μουσικής παράδοσης. Γίνεται αναφορά στις «αρέκιες» (την παλαιότερη μορφή αστικών λαϊκών τραγουδιών της Ζακύνθου), στα τετράφωνα πολυφωνικά τραγούδια των Επτανήσων (που γονιμοποίησαν και την παράδοση της αθηναϊκής καντάδας), στα αγροτικά τραγούδια των χωριών, ακόμη και στα τραγούδια της φυλακής με τα χαρακτηριστικά αυτοσχέδια δίστιχα. Παράλληλα ακούγονται μελοποιήσεις έργων του Διονυσίου Σολωμού από λόγιους και λαϊκούς συνθέτες, επιβεβαιώνοντας τη βαθειά ποιητική και μουσική παιδεία των Ζακυνθινών και των Επτανησίων που έγραφαν και τραγουδούσαν «για το σαλόνι και για το μπαλκόνι»!

Τέλος, ξεχωριστή αναφορά γίνεται στον αείμνηστο ζακυνθινό συνθέτη Δημήτρη Λάγιο, στη στενή σχέση του με τα μέλη του συγκροτήματος και στη μεγάλη συμβολή του στην έρευνα και καταγραφή της μουσικής παράδοσης του νησιού.

Στους «Τραγουδιστάδες τση Ζάκυνθος» συμμετέχουν οι:

Νίκος Κεφαλληνός, Λυκούργος Μποζίκης, Σπύρος Καμπιώτης, Γιάννης Γιατράς, Πάνος Γεωργάνος, Νίκος Ξένος, Μπάμπης Τσιριγώτης, Ανδρέας Χιώνης: τραγούδι. Σπύρος Μανταλάς, Γιώργος Μουζάκης, Δημήτρης Βαρθάλης, Διονύσης Διαφυγγέλης: μαντολίνο-τραγούδι, Διονύσης Συνετός: μαντόλα-τραγούδι, Πέτρος Βυθούλκας: κιθάρα-τραγούδι, Τάσος Γουσέτης: βιολί.

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS

ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΕΡΤ-3, ΚΥΡΙΑΚΗ 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2023, ώρα 11:00-13:00

Την Κυριακή 15 Ιανουαρίου 2023 και ώρα 11.00-13.00, «Το Αλάτι της Γης» και ο Λάμπρος Λιάβας μας προσκαλούν σ’ ένα δυναμικό θρακιώτικο γλέντι που θα μας μεταφέρει στα χωριά του Έβρου.

Κύριοι καλεσμένοι της εκπομπής είναι η τραγουδίστρια Λίτσα Ουλιανούδη από τους Ασβεστάδες και ο λαϊκός βιολάτορας και τραγουδιστής Νίκος Ζαπάρτας από το Ελληνοχώρι. Μαζί τους και ο θρακιώτης δεξιοτέχνης στο κλαρίνο Βαγγέλης Παπαναστασίου.

Μας ξεναγούν στην πλούσια και πολύμορφη μουσική και χορευτική παράδοση του Έβρου, με επίκεντρο τα χωριά του Ερυθροποτάμου στην περιοχή του Διδυμότειχου. Μιλούν  για τα γλέντια και τα πανηγύρια, τα έθιμα και τις τελετουργίες, τη γαστρονομία, τα μουσικά όργανα και τους παλιούς οργανοπαίκτες.  Παράλληλα, ο Γιάννης Τζερνικούδης αναφέρεται στους πολλούς και διαφορετικούς θρακιώτικους χορούς και  μας αποκαλύπτει τις ιδιαίτερες τοπικές παραλλαγές τους.

Συμμετέχουν οι μουσικοί:

Βαγγέλης Παπαναστασίου: κλαρίνο-φλογέρα-μουσική επιμέλεια

Λίτσα Ουλιανούδη: τραγούδι

Νίκος Ζαπάρτας: βιολί-τραγούδι

Γιώργος Μπεζιργιαννίδης: γκάϊντα

Ηλίας Γυλός: ακορντεόν

Νίκος Ανεμοδουριώτης: ούτι- κιθάρα

Ιάκωβος Ηλιάδης: λαούτο

Δημήτρης Μπουζαμάνης: κρουστά-τραγούδι

Χορεύουν μέλη από τον Πολιτιστικό Χορευτικό Σύλλογο Θρακών Κομοτηνής (επιμέλεια: Γιάννης Τζερνικούδης) και τον Θρακιώτικο Σύλλογο Ασβεστάδων (επιμέλεια: Λίτσα Ουλιανούδη).

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS

ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΕΡΤ-3, ΚΥΡΙΑΚΗ 8 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2023, ώρα 11:00-13:00

Την Κυριακή 8 Ιανουαρίου 2023 και ώρα 11.00-13.00, η εκπομπή «Το Αλάτι της Γης» και ο Λάμπρος Λιάβας μας προσκαλούν σ’ ένα μουσικό αφιέρωμα στους κορυφαίους «πρωτομάστορες» στο λαϊκό βιολί, από την πρώιμη δισκογραφία στις ΗΠΑ έως την κλασική δισκογραφία του Μεσοπολέμου.

Ξεναγός μας σ’ αυτή τη γοητευτική αναδρομή είναι ο εξαιρετικός δεξιοτέχνης στο βιολί, ερευνητής και δάσκαλος Κυριάκος Γκουβέντας που μας μιλάει για τη ζωή και το έργο του καθένα, αποκαλύπτοντας τα «μυστικά» της τέχνης τους που προσδιορίζουν το αναγνωρίσιμο ύφος και ήθος στο παίξιμό τους.

Παρουσιάζονται αρχικά οι βιολιστές της πρώιμης δισκογραφίας των Ελλήνων στην Αμερική: Βαγγέλης Ανδριάς «Ναύτης», Γιώργος Μακρυγιάννης «Νισύριος», Αλέξης Ζούμπας και Γιώργος Γκρέτσης.

Ενώ στη συνέχεια η εκπομπή επικεντρώνεται στους δύο σημαντικότερους βιολάτορες της σμυρναίικης σχολής, τον Δημήτρη Σέμση «Σαλονικό» και τον Γιάννη Δραγάτση «Ογδοντάκη» που έπαιξαν καίριο ρόλο στη δισκογραφία του Μεσοπολέμου.

Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε ορισμένους ακόμη σημαντικούς δεξιοτέχνες στο λαϊκό βιολί, όπως ο Μικρασιάτης Δημήτρης Μανήσαλης, ο Γιάννης Κουλιανός από τη Ρόδο, ο Σταμάτης Μπαρδάνης από τη Νάξο, ο Γιώργος Αραπάκης από την Εύβοια και ο Ιάκωβος Ηλίας από τα Μέγαρα.

Συμμετέχουν οι μουσικοί:

Κυριάκος Γκουβέντας: βιολί-μουσική επιμέλεια

Μαρία Πλουμή: λαούτο-τραγούδι

Γιάννης Νιάρχος: κιθάρα-τραγούδι

Ιωάννα Ρήγα: σαντούρι

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS

ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΕΡΤ-3, ΚΥΡΙΑΚΗ 18 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2022, ώρα 11:00-13:00

Τιμώντας την επέτειο των 100 χρόνων από τη Μικρασιατική Καταστροφή, ην Κυριακή 18 Δεκεμβρίου 2022 και ώρα 11.00-13.00, η εκπομπή «Το Αλάτι της Γης» και ο Λάμπρος Λιάβας μας προσκαλούν σ’ ένα μουσικό αφιέρωμα με θέμα τον ρόλο και τη σημασία του τραγουδιού ως ταυτότητα και μνήμη για τον προσφυγικό Ελληνισμό.

Παρουσιάζονται αντιπροσωπευτικά κείμενα και τραγούδια από τη Σμύρνη-Ιωνία, την Κωνσταντινούπολη-Προποντίδα, τον Πόντο και την Καππαδοκία. Γίνεται αναφορά στη μουσική ζωή πριν το 1922 στις ακμάζουσες κοινότητες των Ρωμιών, καθώς και στην απώλεια και στο τραύμα της προσφυγιάς έτσι όπως αποτυπώθηκαν στα τραγούδια. Για να καταλήξουμε στην εγκατάσταση στις νέες πατρίδες, όπου οι πρόσφυγες μέσα από το τραγούδι και τον χορό διακήρυξαν την ταυτότητά τους, πήραν κουράγιο να ξαναστήσουν τη ζωή τους κι επηρέασαν σημαντικά τις τοπικές μουσικές, ενώ η «Μικρασιάτικη Σχολή του Ρεμπέτικου» ανέδειξε κορυφαίους μουσικούς και τραγουδιστές.

Η αφήγηση γίνεται μέσα από συγκλονιστικές προφορικές μαρτυρίες και κείμενα εποχής, με συνοδεία από σπάνιο οπτικο-ακουστικό υλικό απ’ όπου αναδύονται τα πρόσωπα και οι ανθρώπινες ιστορίες που αποτυπώθηκαν στα τραγούδια. Έτσι προβάλλεται ο ρόλος του τραγουδιού ως κιβωτός της συλλογικής μνήμης, αλλά και παρηγοριά και δύναμη κινητήρια για την αναγέννηση κι επανεκκίνηση του Ελληνισμού μετά τον ξεριζωμό.

Συμμετέχει το μουσικό συγκρότημα «POLIS Εnsemble»

Οργανοπαίκτες:

Στέφανος Δορμπαράκης (κανονάκι)

Αλέξανδρος Καψοκαβάδης (πολίτικο λαούτο, κιθάρα)

Μανούσος Κλαπάκης (κρουστά)

Γιώργος Κοντογιάννης (λύρες)

Θεόδωρος Κουέλης (κοντραμπάσο)

Νίκος Παραουλάκης (νέυ, καβάλ, φλογέρες)

Τραγούδι:

Θοδωρής Μέρμηγκας

Ιφιγένεια Ιωάννου

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS

ΤΟ ΑΛΑΤΙ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΕΡΤ-3, ΚΥΡΙΑΚΗ 11 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2022, ώρα 11:00-13:00

Μουσικό οδοιπορικό στις Σέρρες: Μέρος Γ’

Ορεινή, Αλιστράτη, Βαμβακόφυτο, Ηράκλεια-Σιδηρόκαστρο

Η εκπομπή «Το Αλάτι της Γης» και ο Λάμπρος Λιάβας, με πρόσκληση από τον αντιπεριφερειάρχη Σερρών κ. Παναγιώτη Σπυρόπουλο, ταξίδεψαν στις Σέρρες για μια γνωριμία με την πλούσια και πολύμορφη μουσική και χορευτική παράδοση.

Ορεινή: Η ομάδα από την Ορεινή παρουσιάζει τα πολύ χαρακτηριστικά πολυφωνικά τραγούδια των γυναικών και τους αντιπροσωπευτικούς τοπικούς χορούς, με συνοδεία από την γκάιντα και τον νταχαρέ (μεγάλο ντέφι). Μας μιλούν για τα έθιμα του γάμου, τους παλαιούς οργανοπαίκτες, τις φορεσιές και την τοπική γαστρονομία.

• Συμμετέχοντες: Ζαχαρίας Μπουρβάνης (γκάιντα) και Τάσος Φουρλάκης (νταχαρές, νταούλι). Τραγουδούν οι: Μαρία Π. Μπουρβάνη, Μαρία Ε. Μπουρβάνη, Βάσω Μπουρβάνη, Μαρία Κυριάννη, Ευαγγελία Μπουρβάνη. Συμμετέχουν χορευτές από τον Πολιτιστικό Σύλλογο «Ντόπιων Ορεινής» Σερρών (επιμέλεια: Ζαχαρίας Μπουρβάνης).

Αλιστράτη:

• Συμμετέχοντες: Βασίλης Καρακούσης (γκάιντα) και Δημήτρης Αδέμης (ταχαρές), μαζί με μια ομάδα ντόπιων τραγουδιστών (Δήμητρα Γουρνίκη, Δήμητρα Κομιλιώτη, Βασίλης Κουντουράς, Γεώργιος Κορδοκούζης και Νίκος Μαρινίδης). Συμμετέχουν χορευτές από τον Λαογραφικό Όμιλο Βλάχων & Φίλων Λαϊλιά Ν. Σερρών (επιμέλεια: Βασίλης Τερζής).

Βαμαβακόφυτο: 

• Συμμετέχοντες: Αριστείδης Δράμαλης (ζουρνάς), Ηλίας Σταμπουλής (ζουρνάς) και Γιάννης Δράμαλης (νταούλι). Επίσης από μιαν ομάδα ηλικιωμένων ακούμε τα πολύ ιδιαίτερα πολυφωνικά τραγούδια της περιοχής, χωρίς τη συνοδεία οργάνων. Τραγουδούν οι: Σοφία Στοΐλα, Κατίνα Κουλιάλη, Μαρία Τσίντσιου και Δημήτρης Κιοσσές. Συμμετέχουν χορευτές από τον Μορφωτικό Λαογραφικό Όμιλο Βαμβακοφύτου (επιμέλεια: Ηλίας Ομηριάδης).

Ηράκλεια-Σιδηρόκαστρο:

• Συμμετέχοντες: Γιάννης Μάλαμας (ζουρνάς), Χρήστος Μάλαμας (ζουρνάς) και Ηλίας Δημάνος (νταούλι). Συμμετέχουν χορευτές από τον Λαογραφικό Όμιλο Βλάχων & Φίλων Λαϊλιά Ν. Σερρών (επιμέλεια: Βασίλης Τερζής).

Έρευνα-Κείμενα-Παρουσίαση: Λάμπρος Λιάβας

Σκηνοθεσία: Μανώλης Φιλαΐτης

Διεύθυνση φωτογραφίας: Αλέξανδρος Βουτσινάς

Εκτέλεση παραγωγής: FOSS